Flört dönemi, çoğu kişinin aklında “heyecan, romantizm, birbirini tanıma” gibi olumlu çağrışımlar uyandırır. Ancak bazı ilişkilerde bu dönem; kontrol, baskı, suçluluk hissettirme ve korkuyla iç içe geçebilir.
Buna flört şiddeti diyoruz.
Bu yazıda, flört şiddetinin ne olduğunu, hangi davranışların “şiddet” kapsamına girdiğini, erken uyarı işaretlerini ve kendinizi korumak için neler yapabileceğinizi sade bir dille ele alacağım.
Flört Şiddeti Nedir?
Flört şiddeti, romantik bir ilişkide taraflardan birinin diğerine yönelik uyguladığı fiziksel, duygusal, psikolojik, cinsel, ekonomik veya dijital şiddet biçimlerinin tümünü kapsar.
Yani sadece “vurmak, itmek, saç çekmek” değildir.
Aşağıdaki gibi daha “görünmez” davranışlar da flört şiddetine girer:
- Sürekli eleştirme, küçümseme
- Kıskançlık bahanesiyle kontrol etme
- Arkadaşlardan, aileden uzaklaştırma
- Sosyal medyayı ve telefonunu denetleme
- Ayrılmak istediğinde tehdit etme ya da intihar imasında bulunma
Kısacası, seni korkutarak, suçluluk hissettirerek veya baskı kurarak kontrol etmeye çalışan her türlü davranış flört şiddetinin parçası olabilir.
Flört Şiddetinin Türleri
1. Duygusal ve Psikolojik Şiddet
En sık rastlanan ancak en zor fark edilen türlerden biridir.
- “Sen abartıyorsun, her şeyi kafanda büyütüyorsun.”
- “Senden iyisini mi bulacağım, şükret.”
- “Bir tek ben seni gerçekten anlıyorum.” deyip sonrasında sürekli eleştirme
- Özel hayatını başkalarının yanında dalga konusu yapmak
- Sessiz kalarak cezalandırmak, günlerce konuşmamak
Bu tarz davranışlar, zamanla kişinin özgüvenini ve kendi aklına güvenini zedeler. Kişi, “Belki de gerçekten problem bende.” diye düşünmeye başlar.
2. Fiziksel Şiddet
Toplumda en çok fark edilen şiddet türü olsa da, çoğu zaman “bir kerelik sinir patlaması” gibi gerekçelerle normalleştirilmeye çalışılır.
- İtmek, sıkmak, kolunu sertçe tutmak
- Saçını çekmek, tokat atmak
- Eşyaları fırlatmak, duvara vurmak, kapıları çarpmak (gözdağı vermek için)
Fiziksel şiddet genellikle ufak gibi görünen davranışlarla başlar ve zamanla şiddetlenebilir.
3. Cinsel Şiddet
Cinsel şiddet sadece “zorla ilişkiye girmek” değildir.
- İstemediğin halde cinsel içerikli mesaj, fotoğraf, video göndermeye zorlamak
- “Sevgiliyiz, mecbursun” diyerek istemediğin cinsel davranışlara zorlamak
- Kondom kullanmayı reddetmek, sen istemediğin halde korunmasız ilişkiye zorlamak
- Ayrılmakla, terk etmekle, aldatmakla tehdit ederek cinsel baskı kurmak
Unutma: Rıza, özgür ve baskı altında olmadan verilen bir “evet”tir.
Korkuyla, utandırılmayla veya tehdit ile söylenen “evet”, rıza değildir.
4. Ekonomik Şiddet
Flört döneminde daha az konuşulan ama var olan bir şiddet türüdür.
- Çalışmanı ya da okumayı istememek, “Ben bakarım sana.” diyerek ekonomik bağımlılık yaratmak
- Senin paranı istemek, yönetmek, hesabına karışmak
- “Bu kıyafete o kadar para verilmez.” diyerek sürekli harcamalarını eleştirmek, baskılamak
Ekonomik şiddet, kişinin kendi hayatı üzerinde karar alma gücünü azaltır.
5. Dijital Şiddet
Özellikle genç yaş gruplarında yaygındır.
- Sürekli konum istemek
- Telefonunun şifresini bilmekte ısrar etmek
- Sosyal medyadaki takipçilerini sorgulamak, arkadaşlarını sildirmek
- “Story’ni niye böyle attın?”, “Bunu sil, yanlış anlaşılır.” baskısı
- Ayrıldıktan sonra fotoğraf, mesaj, video gibi özel içeriklerle tehdit etmek
Dijital alan da mahremiyet alanının bir parçasıdır. İzin verilmeden yapılan her müdahale, ihlaldir.
“Bu da mı Şiddet?” Dediğin Davranışlar
Birçok danışan, seansa ilk geldiğinde yaşadıklarını anlatırken şu cümleyi kurabiliyor:
“Aslında bana hiç vurmadı ama… Bilmiyorum, bu da sayılır mı?”
Şu sorulara içtenlikle “evet” diyorsan, yaşadığın şeyler flört şiddetine işaret ediyor olabilir:
- Yanındayken sürekli tetikte misin? Ne söyleyeceğini, nasıl davranacağını dikkatle seçmek zorunda hissediyor musun?
- Ona bir şey söylediğinde tepki verecek mi, kızacak mı diye endişeleniyor musun?
- Ayrılmayı düşündüğünde, aklına ilk olarak onun tepkisi ve olası tehditleri mi geliyor?
- Zamanla arkadaşlarından, ailenle olan ilişkinden uzaklaştığını fark ettin mi?
- Eskiden sevdiğin kıyafetleri, hobileri, insanları; onun hoşuna gitmiyor diye bıraktın mı?
Bu sorulara “evet” demek, çoğu zaman ilişkide güç dengesizliği olduğunu gösterir.
Erken Uyarı İşaretleri: İlişkin Başındayken Dikkat Etmen Gerekenler
Flört şiddeti bir anda, çok ağır bir şekilde başlamaz. Genellikle yavaş yavaş, ufak işaretlerle kendini belli eder. Örneğin:
- İlişkinin çok başında “ruhumun eşi, sensiz yaşayamam” gibi aşırı idealleştirme
- Kısa sürede sürekli birlikte olma isteği, hızlı bir duygusal yakınlaşma
- “Ben kıskancım, elimde değil.” diyerek arkadaşlarını, giyim tarzını, sosyal medyanı eleştirmeye başlama
- Eski partnerlerini “deli, sorunlu” gibi sıfatlarla anlatırken, hep kendini haklı gösterme
- Şakayla karışık küçümseyici, alaycı yorumlar
- İlk tartışmada kapıları çarpma, bağırma, eşyaları fırlatma gibi öfke patlamaları
Bu işaretler, ileride daha ağır şiddet türlerinin gelebileceğinin habercisi olabilir.
Neden Ayrılmak Bu Kadar Zor?
Dışarıdan bakan biri için şu cümleyi kurmak çok kolaydır:
“Madem böyle, neden ayrılmıyor?”
Ama danışanlarımda sıkça gördüğüm gibi; şiddet içeren ilişkiden ayrılmak zihinsel, duygusal ve bazen de fiziksel olarak güçleşebilir. Bunun bazı nedenleri:
- Suçluluk duygusu: “Belki de gerçekten ben onu delirtiyorum.”
- İnkar: “Aslında iyi biri, sadece sinirli.”
- Bağlılık ve umut: “Değişeceğine inanmak, iyi dönemleri hatırlamak.”
- Yalnız kalma korkusu: “Bir daha kimse beni sevmez.” düşüncesi
- Tehditler: “Ayrılırsan… yaparım, seni rahat bırakmam.” gibi korkutucu söylemler
- Ekonomik veya sosyal bağımlılık: Ortak çevre, şehir değiştirememe, ekonomik güçlükler
Bu yüzden, kendini suçlamak yerine şunu hatırlamak önemli:
Şiddet içeren ilişkiden ayrılmak zor geliyorsa, bu senin zayıf olduğun anlamına gelmiyor;
Şiddetin, manipülasyonun ve korkunun sistemli bir şekilde işlediğini gösteriyor.
Kendini Korumak İçin Neler Yapabilirsin?
Aşağıdaki öneriler, her durum için tek başına yeterli olmayabilir; ancak farkındalık ve güvenlik açısından bir başlangıç noktası olabilir:
- Yaşadığını adlandır:
“Tartışma”, “kıskançlık”, “ilişki dinamiği” demeden önce, yaşadığının bir kısmının şiddet olabileceğini kendine itiraf etmek, iyileşmenin ilk adımıdır. - Güvendiğin biriyle paylaş:
Çok yakın bir arkadaş, aile üyesi veya bir uzmanla yaşadıklarını konuşmak; hem duygusal yükünü hafifletir hem de dışarıdan bir bakış kazandırır. - Sınırlarını netleştir:
Hangi davranışları kabul etmeyeceğini, kendine açıkça yazabilirsin:- Bağırmak
- Hakaret
- Telefon karıştırmak
- Tehditler
Bu liste, zihninde netlik sağlar.
- Dijital güvenliğini güçlendir:
- Şifrelerini değiştir
- Konum açıklarını kontrol et
- Özel fotoğraf, video vb. gönderirken iki kez düşün
Dijital izlerin, ileride tehdit unsuru olarak kullanılmasını engellemeye çalışmak önemlidir.
- Ayrılık planını sessizce yap:
Eğer ayrılmanın riskli olduğunu hissediyorsan;- Ayrıldıktan sonra kalabileceğin güvenli bir yer
- Haber verebileceğin bir iki kişi
- Gerekli evrak, para, temel eşyalar hakkında zihninde bir plan oluşturmak işe yarayabilir.
- Profesyonel destek almayı değerlendir:
Bir uzmandan destek almak;- Yaşadığını adlandırmana
- Suçluluk duygunla baş etmene
- Sağlıklı sınırlar geliştirmeni destekler.
Yakının Flört Şiddeti Yaşıyorsa Ona Nasıl Destek Olabilirsin?
Bazen şiddete maruz kalan kişi biz değil, çok sevdiğimiz bir arkadaşımız olabilir. Böyle durumlarda:
- “Neden ayrılmıyorsun?” diye sormak yerine:
“Senin yanındayım, konuşmak istersen dinlerim.” demek daha destekleyicidir. - Onun yerine karar vermeye çalışmak yerine, seçim hakkına saygı duyarak bilgi ve destek sunmak önemlidir.
- Yargılayıcı cümlelerden kaçınmak gerekir:
- “Böyle adama nasıl tahammül ediyorsun?” demek yerine
- “Buna maruz kalmanı hak etmiyorsun.” demek daha koruyucudur.
Son Söz: İlişkide Güven ve Sakinlik Esas Olmalı
Sağlıklı bir flört ilişkisi;
- Korku değil, güven hissettirir.
- Sürekli kendini ispatlamak zorunda hissettirmez.
- Düşüncelerini, duygularını paylaştığında aşağılayıcı değil, dinleyici bir tutumla karşılık verir.
- Kıskançlığı, kontrol etme hakkı gibi kullanmaz.
Eğer bu yazıyı okurken içinden “Bunların bazıları benim ilişkimde de var.” diyorsan, bu fark ediş kendini suçlaman için değil; kendini koruman için bir davet olabilir.
İlişkiler, psikolojik iyi oluşumuzu desteklediğinde anlamlıdır.
Seni yoran, küçülten, korkutan, sürekli diken üstünde tutan bir ilişki; adı “aşk” olsa bile, ruh sağlığın için tekrar değerlendirilmeyi hak eder.
Unutma: Rıza, özgür ve baskı altında olmadan verilen bir “evet”tir. Korkuyla, utandırılmayla veya tehdit ile söylenen “evet”, rıza değildir. Bu konuda daha detaylı bilgi için Cinsel Şiddetle Mücadele Derneği’nin rıza tanımına göz atabilirsiniz.
Van psikolog arayışında olan pek çok kişi benzer duygularla destek yollarını araştırıyor. Bulunduğun şehirde bir uzmana başvurmak; yaşadığını adlandırmana, sınırlarını yeniden kurmana ve ilişkilerde neyi hak ettiğini daha net görmene yardımcı olabilir. Şiddeti normalleştirmeden, suçluluk duygusuna saplanmadan, güvenli ve yargısız bir ortamda konuşmak, iyileşme sürecinin önemli bir parçasıdır.