Mersin’de Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): Nedir, Nasıl İşler, Kimler İçin Uygundur?

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), düşüncelerimiz, duygularımız, bedensel tepkilerimiz ve davranışlarımız arasındaki bağa odaklanan, yapılandırılmış ve hedef odaklı bir psikoterapi yöntemidir. Kaygı, panik, depresyon ve takıntılı düşünceler gibi pek çok sorunda etkinliği en çok araştırılmış terapi yaklaşımlarından biridir. Mersin Mezitli’deki ofisimde ve online olarak yetişkinler ve ergenlerle çalışırken en sık temel aldığım yöntem BDT’dir.

Bu sayfada BDT’nin ne olduğunu, hangi sorunlarda kullanıldığını, seansların nasıl ilerlediğini ve şema terapiyle farkını bulabilirsiniz.

Bilişsel Davranışçı Terapi nedir?

BDT’nin temelleri 1960’larda psikiyatrist Aaron T. Beck’in depresyon üzerine çalışmalarıyla atıldı ve sonraki yıllarda davranışçı yaklaşımlarla birleşerek bugünkü halini aldı. Temel fikri şudur: Bizi zorlayan çoğu zaman yaşadığımız olayın kendisi değil, o olayı nasıl yorumladığımızdır. Bu yorumlar duygularımızı, bedenimizdeki tepkileri ve ne yapacağımızı belirler.

Örneğin bir arkadaşınız mesajınıza saatlerce yanıt vermediğinde aklınızdan “Beni artık önemsemiyor” düşüncesi geçerse üzülür, kırılır ve belki geri çekilirsiniz. “Muhtemelen yoğun bir gün geçiriyor” diye düşünürseniz aynı olay çok daha az sarsar. BDT’de bu otomatik düşünceleri fark etmeyi, gerçekçi olup olmadıklarını sınamayı ve sizi aynı noktada tutan davranışları değiştirmeyi öğrenirsiniz.

BDT’nin temel ilkeleri

  • Bugüne odaklanır: Geçmiş gerektiğinde ele alınır, ama ağırlık şu an sizi zorlayan durumlardadır.
  • Yapılandırılmıştır: Her seansın bir gündemi vardır; süreç belirli bir plana göre ilerler.
  • Hedef odaklıdır: Ne üzerinde çalışılacağı ve ilerlemenin nasıl anlaşılacağı baştan birlikte belirlenir.
  • İşbirliğine dayanır: Terapist ve danışan bir ekip gibi çalışır; çözümler birlikte bulunur.
  • Seanslar arasında da devam eder: Öğrenilen beceriler günlük hayatta küçük ödevlerle denenir.
  • Kalıcı beceri kazandırmayı amaçlar: Hedef, terapi bittikten sonra da kendi düşünce ve davranışlarınızla baş edebilmenizdir.

BDT hangi sorunlarda kullanılır?

BDT, aşağıdaki alanlarda sık kullanılan ve araştırmalarla desteklenen bir yaklaşımdır:

Birleşik Krallık’ın ulusal klinik kılavuz kurumu NICE, yetişkinlerde depresyon ile yaygın anksiyete bozukluğu ve panik bozukluk için önerdiği psikolojik tedaviler arasında BDT’ye yer verir. Sizin için uygun olup olmadığı ise ilk görüşmelerde birlikte değerlendirilir.

Seanslar nasıl ilerler?

Her süreç kişiye göre şekillenir, ama BDT’de genel olarak şu adımlar izlenir:

1. Değerlendirme ve hedefler

İlk seanslarda sizi terapiye getiren sorun, ne zamandan beri sürdüğü ve hayatınızı nasıl etkilediği konuşulur; gerektiğinde ölçeklerden yararlanılır. Sorunun nasıl başladığı ve neden devam ettiğine dair ortak bir resim çıkarılır ve somut hedefler belirlenir.

2. Otomatik düşünceleri fark etme

Zorlandığınız anlarda aklınızdan hızla geçen düşünceleri yakalamayı öğrenirsiniz. Bunun için çoğu zaman basit bir düşünce kaydı kullanılır: Ne oldu, ne düşündüm, ne hissettim, ne yaptım?

3. Düşünceleri sınama

Yakalanan düşüncelerin ne kadar gerçekçi olduğu birlikte incelenir: Bu düşünceyi destekleyen ve desteklemeyen kanıtlar neler, başka nasıl bakılabilir? Amaç her şeye olumlu bakmak değil, daha gerçekçi ve işlevsel bir bakış geliştirmektir.

4. Davranışla çalışma

Sorunun türüne göre davranışsal teknikler eklenir: Depresyonda keyif ve anlam veren etkinlikleri yeniden planlamak, kaygı ve fobilerde kaçınılan durumlarla adım adım yüzleşmek, panikte bedensel belirtilerle farklı bir ilişki kurmak, nefes ve gevşeme çalışmaları ya da problem çözme becerileri bunlardan bazılarıdır.

5. Kalıcılık ve nüksü önleme

Son aşamada öğrenilenler bir araya getirilir; zorlayıcı dönemlerin erken işaretleri ve böyle durumlarda neler yapılacağı birlikte planlanır. Seanslar genellikle haftalık başlar; ilerleyen dönemde aralıklar açılabilir.

BDT ne kadar sürer?

BDT çoğu sorun için süresi sınırlı bir terapi olarak planlanır. Kesin seans sayısı sorunun türüne, ne kadar süredir devam ettiğine ve hedeflere göre değişir. Tahmini süre ilk değerlendirmelerden sonra konuşulur ve ilerleme düzenli olarak birlikte gözden geçirilir.

BDT ile şema terapi arasındaki fark

BDT ağırlıklı olarak bugünkü belirtilere ve düşüncelere odaklanır. Sorunlar uzun yıllardır tekrar ediyorsa, ilişkilerde hep benzer örüntüler yaşanıyorsa ya da kısa süreli çalışmadan sonra şikâyetler geri dönüyorsa, BDT’yi temel alan ama köklü kalıplara daha derinlemesine inen Şema Terapi yaklaşımı sürece eklenebilir. Hangi yaklaşımın ağırlık kazanacağına birlikte karar verilir.

Ergenlerde BDT

BDT ergenlerde de sık kullanılan bir yöntemdir. Gençlerle çalışırken teknikler yaşa uygun hale getirilir; sınav kaygısı, sosyal kaygı, öfke ve duygu düzenleme gibi konular öne çıkar. Gerektiğinde ebeveyn görüşmeleri de sürece eklenir. Ayrıntılar için ergen terapisi sayfasına bakabilirsiniz.

Mezitli’de yüz yüze ve online BDT

Görüşmeler Mezitli’deki ofisimde yüz yüze ya da görüntülü görüşmeyle online yapılabilir. BDT’nin yapılandırılmış yapısı, düşünce kayıtları ve ödevleri online görüşmede de rahatça yürütülebilir. Genel terapi süreci hakkında bireysel terapi sayfasını da okuyabilirsiniz.

Araştırmalar ne söylüyor?

BDT, etkinliği en çok çalışılmış psikoterapi yöntemlerinden biridir. 269 meta-analizi bir araya getiren kapsamlı bir derlemede, en güçlü kanıtların anksiyete bozuklukları, bedensel belirti bozuklukları, bulimiya, öfke kontrolü ve genel stres için olduğu bildirilmiştir (Hofmann ve ark., 2012). Ulusal klinik kılavuzlar da BDT’yi depresyon ve anksiyete bozukluklarında önerilen psikolojik tedaviler arasında sayar.

Yine de her psikoterapide olduğu gibi BDT’de de sonuçlar kişiden kişiye değişir; terapiden ne kadar fayda görüleceği önceden garanti edilemez.

Ne zaman farklı bir destek gerekir?

Kendinize zarar verme düşünceniz ya da acil bir risk varsa 112’yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. İlaç tedavisinin gerekebileceğini düşündüğüm durumlarda psikiyatri değerlendirmesi öneririm; BDT ilaç tedavisiyle birlikte de yürütülebilir, ilaçla ilgili kararlar ise psikiyatri hekimine aittir.

Sık sorulan sorular

BDT sadece olumlu düşünmeyi öğrenmek mi?

Hayır. Amaç olumsuz düşünceleri bastırmak ya da her şeye iyi tarafından bakmak değil, düşünceleri gerçekçi biçimde değerlendirmek ve sizi zorlayan davranış döngülerini değiştirmektir.

Seanslar arasında ödev yapmak zorunlu mu?

Ödevler BDT’nin önemli bir parçasıdır, çünkü değişim en çok günlük hayatta gerçekleşir. Ancak ödevler sizin hayatınıza ve temponuza göre birlikte belirlenir; kısa ve uygulanabilir tutulur.

BDT online yapılabilir mi?

Evet. BDT yüz yüze, online ya da rehberli kendi kendine yardım gibi farklı biçimlerde uygulanabilir. Online seans için sessiz ve kimsenin sizi duymayacağı bir ortam yeterlidir. Randevu ve bilgi için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.


Bu sayfa Klinik Psikolog Furkan Lenk tarafından hazırlanmıştır. Furkan Lenk psikoloji lisansını İstanbul Bilim Üniversitesi’nde, klinik psikoloji yüksek lisansını 2019’da İstanbul Gelişim Üniversitesi’nde tamamladı; 2016’dan beri psikolog olarak çalışmaktadır. Son güncelleme: 14 Kasım 2026.

Kaynaklar

  • Beck, J. S. (2020). Cognitive Behavior Therapy: Basics and Beyond (3. baskı). New York: Guilford Press.
  • Hofmann, S. G., Asnaani, A., Vonk, I. J. J., Sawyer, A. T. ve Fang, A. (2012). The efficacy of cognitive behavioral therapy: A review of meta-analyses. Cognitive Therapy and Research, 36(5), 427–440. doi.org/10.1007/s10608-012-9476-1
  • NICE (2022). Depression in adults: treatment and management (NG222). nice.org.uk/guidance/ng222
  • NICE (2011). Generalised anxiety disorder and panic disorder in adults: management (CG113). nice.org.uk/guidance/cg113
  • NHS. Cognitive behavioural therapy (CBT). nhs.uk